Warszawskie

Ludność (1931). Według danych spisowych z 1931 r. Warszawę i województwo w granicach z roku 1939 zamieszkiwało 3.640,4 tys. osób (w tym w stolicy 1.179,5 tys. mieszkańców). W 1931 r. jako język ojczysty w Warszawie deklarowało[3]: polski 70,7% mieszkańców, żydowski lub hebrajski 28,3%[4]. W województwie warszawskim analogicznie deklarowało język: polski 88,3% mieszkańców (w miastach 64,8%, na wsi 94,1%), żydowski lub hebrajski 9,7% (w miastach 34,3%, na wsi 3,6%). Pozostałe mniejszości narodowe posługiwały się językiem niemieckim (0,2% w Warszawie oraz 1,6% w województwie), rosyjskim (0,3% w Warszawie oraz 0,1% w województwie) i ukraińskim (0,1% w Warszawie).

Terytorium i ludność po 1939. Obecne województwo mazowieckie, o nieco większej powierzchni niż przedwojenne województwo warszawskie, obejmuje ponadto tereny na południu (dzisiejsze powiaty Białobrzegi, Kozienice, Lipsko, Przysucha, Radom, Szydłowiec i Zwoleń) oraz na wschodzie (dzisiejsze powiaty Łosice i Siedlce), za to nie wchodzą doń tereny na północy (dzisiejsze powiaty Działdowo i Łomża).

W rezultacie ucieczki części ludności na wschód w 1939 r., nielegalnej migracji w początkach okupacji, a przede wszystkim deportacji z terenów wcielonych do Rzeszy i ludobójstwa ogółu Żydów przez Niemców w czasie wojny oraz popieranej przez władze komunistyczne emigracji po wojnie zanikła mniejszość żydowska. W wyniku ewakuacji i masowych ucieczek ludności niemieckiej na zachód pod koniec wojny i deportacji do ZSRR w 1945 r. zanikła także mniejszość niemiecka.

Jacek Żurek

 


 

  • [1] Samodzielne powiaty miejskie utworzone dla miast liczących ponad 75 tys. mieszkańców.
  • [2] Liczące ponad 25 tys. mieszkańców miasta stanowiące odrębne jednostki samorządowe w ramach powiatu oraz miasta będące powiatami grodzkimi.
  • [3] Spis powszechny ludności z 1931 r., drugi i ostatni przeprowadzony w dwudziestoleciu międzywojennym, nie uwzględniał deklaracji narodowości, pozostając przy wyznaniu i języku ojczystym obywateli.
  • [4] Językiem ogółu Żydów na wschodzie był jidysz, który ukształtował się w wiekach średnich na podstawie staroniemieckiego, hebrajski zaś, jako język biblijny, miał charakter literacki.

Bibliografia:

  1. Eberhardt, Migracje polityczne na ziemiach polskich (1939–1950), Poznań 2010.
  2. Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1959.
  3. Atlas ziem Polski, red. W. Sienkiewicz, G. Hryciuk, Warszawa 2008.
Projekt i realizacja: Laboratorium Artystyczne | Oprogramowanie: Black Wolf CMS