Tarnopolskie

Ludność (1931). Według danych spisowych z 1931 r. województwo w granicach z roku 1939 zamieszkiwało 1.600,4 tys. osób. W 1931 r. jako język ojczysty deklarowało[2]: ukraiński lub ruski 45,5% mieszkańców (w miastach 19,6%, na wsi 50,8%)[3], polski 49,3% (w miastach 58,3%, na wsi 47,4%), żydowski lub hebrajski 4,9% (w miastach 21,9%, na wsi 1,5%)[4] i niemiecki 0,2%.

Terytorium i ludność po 1939. Całe województwo tarnopolskie należało w latach 1939–1941 i 1944–1991 do Związku Radzieckiego (w granicach republiki ukraińskiej), od 1991 r. jest w granicach Ukrainy (rejony brodzki, buski, kamionecki, przemyślański, radziechowski i złoczowski w obwodzie lwowskim oraz obwód tarnopolski)[5].

Mniejszość polska na tych terenach zmniejszyła się drastycznie w rezultacie: ludobójstwa i deportacji w głąb ZSRR oraz mobilizacji do wojska pod okupacją radziecką (1939–1941, 1944–1951), ludobójstwa pod okupacją niemiecką (1941–1944), ludobójstwa przez Ukraińców i ucieczki na zachód (1943–1944), a następnie w wyniku przesiedlenia przez władze radzieckie na ziemie zachodnie i północne Polski (1944–1959). Według ukraińskiego spisu z 2001 r. Polacy stanowili w całym obwodzie lwowskim 0,7%, a w obwodzie tarnopolskim 0,3% ogółu mieszkańców.

Jacek Żurek

 


 

  • [1] Liczące ponad 25 tys. mieszkańców miasta stanowiące odrębne jednostki samorządowe w ramach powiatu.
  • [2] Spis powszechny ludności z 1931 r., drugi i ostatni przeprowadzony w dwudziestoleciu międzywojennym, nie uwzględniał deklaracji narodowości, pozostając przy wyznaniu i języku ojczystym obywateli.
  • [3] W spisie powszechnym z 1931 r. wprowadzono możliwość wyboru między językami ukraińskim a ruskim, miała ona jednak charakter deklaracji narodowościowej (w istocie istniał jeden język ruski/ukraiński, lecz do świeżej daty narodowości ukraińskiej przyznawała się tylko część Rusinów).
  • [4] Językiem ogółu Żydów na wschodzie był jidysz, który ukształtował się w wiekach średnich na podstawie staroniemieckiego, hebrajski zaś, jako język biblijny, miał charakter literacki.
  • [5] Ukraińskie obwody są odpowiednikiem województw, a rejony polskich powiatów.

 

Bibliografia:

  1. Eberhardt, Migracje polityczne na ziemiach polskich (1939–1950), Poznań 2010.
  2. Tenże, Polska ludność kresowa. Rodowód, liczebność, rozmieszczenie, Warszawa 1998.
  3. Tenże, Przemiany narodowościowe na Ukrainie XX wieku, Warszawa 1994.
  4. Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1959. Atlas ziem Polski, red. W. Sienkiewicz, G. Hryciuk, Warszawa 2008.
Projekt i realizacja: Laboratorium Artystyczne | Oprogramowanie: Black Wolf CMS