Śląskie

Ludność (1931). Według danych spisowych z 1931 r. województwo w granicach z roku 1939 zamieszkiwało 1.533,5 tys. osób. W 1931 r. jako język ojczysty deklarowało[3]: polski 92,3% mieszkańców (w miastach 85,5%, na wsi 95,6%), niemiecki 7% (w miastach 12,9%, na wsi 4,2%) oraz żydowski lub hebrajski 0,5%[4].

Terytorium i ludność po 1939. Obecne województwo śląskie posiada przeszło dwukrotnie większą powierzchnię niż województwo przedwojenne. Nie wchodzi doń południowa część Śląska Cieszyńskiego, zwana Zaolziem, która w latach 1939–1945 należała do Niemiec (południowa część rejencji katowickiej w prowincji Śląsk)[5], w latach 1945–1990 do Czechosłowacji, w latach 1990–1992 do Czecho-Słowacji, od roku 1992 w granicach Czech (okręgi frydecki i karwiński w kraju morawskim)[6]. Województwo obejmuje za to współcześnie tereny na wschodzie i północy. Są to dzisiejsze powiaty Częstochowa, Będzin, Dąbrowa Górnicza, Jaworzno, Myszków, Sosnowiec i Zawiercie. Ponadto w jego skład wchodzą tereny na zachodzie, należące do 1945 r. do Niemiec (wschodnie powiaty rejencji opolskiej w prowincji Śląsk). To dzisiejsze powiaty Bytom, Gliwice, Racibórz i Zabrze.

W rezultacie ucieczki części ludności na wschód w 1939 r., nielegalnej migracji w początkach okupacji, a przede wszystkim deportacji z terenów wcielonych do Rzeszy i ludobójstwa ogółu Żydów przez Niemców w czasie wojny oraz popieranej przez władze komunistyczne emigracji po wojnie zanikła mniejszość żydowska. W wyniku ewakuacji i masowych ucieczek ludności niemieckiej na zachód pod koniec wojny i deportacji do ZSRR w 1945 r. oraz przesiedlenia do Niemiec w latach 1945–1950 drastycznie zmalała liczebność mniejszości niemieckiej. Według polskiego spisu z roku 2011 stanowiła ona 0,7% mieszkańców województwa, za to 15,1% mieszkańców zadeklarowało narodowość śląską (większość jednak jako „drugą narodowość”, po polskiej lub niemieckiej).

Jacek Żurek

 


 

  • [1]Samodzielne powiaty miejskie utworzone dla miast liczących ponad 75 tys. mieszkańców.
  • [2] Liczące ponad 25 tys. mieszkańców miasta stanowiące odrębne jednostki samorządowe w ramach powiatu oraz miasta będące powiatami grodzkimi.
  • [3] Spis powszechny ludności z 1931 r., drugi i ostatni przeprowadzony w dwudziestoleciu międzywojennym, nie uwzględniał deklaracji narodowości, pozostając przy wyznaniu i języku ojczystym obywateli.
  • [4] Językiem ogółu Żydów na wschodzie był jidysz, który ukształtował się w wiekach średnich na podstawie staroniemieckiego, hebrajski zaś, jako język biblijny, miał charakter literacki.
  • [5] Rejencja była szczeblem pośrednim administracji niemieckiej pomiędzy prowincją (odpowiednik polskiego województwa) a powiatem.
  • [6] Czeskie okręgi są odpowiednikiem powiatów, a kraje polskich województw.

 

Bibliografia:

  1. Piotr Eberhardt, Migracje polityczne na ziemiach polskich (1939–1950), Poznań 2010. Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1959. Atlas ziem Polski, red. W. Sienkiewicz, G. Hryciuk, Warszawa 2008.
Projekt i realizacja: Laboratorium Artystyczne | Oprogramowanie: Black Wolf CMS