Poleskie

Ludność (1931). Według danych spisowych z 1931 r. województwo w granicach z roku 1939 zamieszkiwało 1.132,2 tys. osób. W 1931 r. jako język ojczysty deklarowało[2]: „tutejszy” 62,4% mieszkańców (w miastach 11,9%, na wsi 70,1%)[3], polski 14,5% (w miastach 29,7%, na wsi 12,2%), żydowski lub hebrajski 10% (w miastach 48,8%, na wsi 4,1%)[4], białoruski 6,6% (w miastach 3,7%, na wsi 7,1%), ukraiński 4,8% (w miastach 0,5%, na wsi 5,4%)[5], rosyjski 1,4% (w miastach 5,3%, na wsi 0,9%) i niemiecki 0,1%.

Terytorium i ludność po 1939. Całe województwo poleskie, poza północno-zachodnimi skrawkami powiatu brzeskiego, należało w latach 1939–1941 i 1944–1991 do Związku Radzieckiego (w granicach republik białoruskiej i ukraińskiej), od 1991 r. jest w granicach Białorusi (obwód brzeski) i Ukrainy (przedwojenny powiat koszyrski, który wszedł w skład obwodu wołyńskiego)[6].

Odsetek ludności polskiej na tych terenach zmniejszył się drastycznie w rezultacie: ludobójstwa, deportacji w głąb ZSRR i mobilizacji do wojska pod okupacją radziecką (1939–1941, 1944–1951), ludobójstwa pod okupacją niemiecką (1941–1944), a następnie w wyniku przesiedlenia ludności polskiej przez władze radzieckie na ziemie zachodnie i północne Polski (1944–1959). Według białoruskiego spisu z 2009 r. Polacy stanowili w obwodzie brzeskim 1,2% ogółu mieszkańców.

Jacek Żurek

 


 

  • [1] Liczące ponad 25 tys. mieszkańców miasta stanowiące odrębne jednostki samorządowe w ramach powiatu.
  • [2] Spis powszechny ludności z 1931 r., drugi i ostatni przeprowadzony w dwudziestoleciu międzywojennym, nie uwzględniał deklaracji narodowości, pozostając przy wyznaniu i języku ojczystym obywateli.
  • [3] Przeważająca część ludności województwa – mieszkających na wsi prawosławnych Poleszuków i Pińczuków – nie posiadała tożsamości narodowej.
  • [4] Językiem ogółu Żydów na wschodzie był jidysz, który ukształtował się w wiekach średnich na podstawie staroniemieckiego, hebrajski zaś, jako język biblijny, miał charakter literacki.
  • [5] W spisie powszechnym z 1931 r. wprowadzono możliwość wyboru między językami ukraińskim a ruskim, miała ona jednak charakter deklaracji narodowościowej (w istocie istniał jeden język ruski/ukraiński, lecz do świeżej daty narodowości ukraińskiej przyznawała się tylko część Rusinów). W województwie poleskim, jako jedynym, nie wprowadzono podczas spisu tego rozróżnienia.
  • [6] Białoruskie i ukraińskie obwody są odpowiednikiem polskich województw.

 

Bibliografia:

  1. Eberhardt, Migracje polityczne na ziemiach polskich (1939–1950), Poznań 2010.
  2. Tenże, Polska ludność kresowa. Rodowód, liczebność, rozmieszczenie, Warszawa 1998.
  3. Tenże, Przemiany narodowościowe na Białorusi, Warszawa 1994.
  4. Tenże, Przemiany narodowościowe na Ukrainie XX wieku, Warszawa 1994.
  5. Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1959. Atlas ziem Polski, red. W. Sienkiewicz, G. Hryciuk, Warszawa 2008.
Projekt i realizacja: Laboratorium Artystyczne | Oprogramowanie: Black Wolf CMS